კეტო დიეტა: რას გულისხმობს და ნამდვილად მუშაობს თუ არა?

ბოლო წლებში კეტო დიეტა ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ კვების რეჟიმად იქცა. ზოგი მას წონის სწრაფად დასაკლებად ირჩევს, ზოგი - სისხლში შაქრის უკეთ გასაკონტროლებლად, ზოგისთვის კი ეს უბრალოდ ცხოვრების სტილია.

თუმცა კეტო დიეტა მხოლოდ პურისა და ტკბილეულის შეზღუდვა არ არის. მისი მთავარი მიზანია ორგანიზმის ენერგიის მიღების წყაროს შეცვლა.

რა არის კეტო დიეტა?

კეტოგენური, ანუ კეტო დიეტა, არის კვების რეჟიმი, სადაც ნახშირწყლების რაოდენობა მკვეთრად მცირდება, ხოლო ცხიმის წილი მნიშვნელოვნად იზრდება.

ჩვეულებრივ, ადამიანი ენერგიის ძირითად ნაწილს ნახშირწყლებიდან იღებს. მათი შეზღუდვის შემდეგ ორგანიზმი იწყებს ცხიმების უფრო აქტიურად დაშლას და წარმოქმნის ნივთიერებებს, რომლებსაც კეტონები ეწოდება.

ამ მდგომარეობას კეტოზი ჰქვია. სწორედ კეტოზის დროს ხდება ცხიმის გამოყენება ენერგიის მთავარ წყაროდ.

რას ვჭამთ კეტო დიეტის დროს?

კეტო დიეტის რაციონში ძირითადად შედის:

• ხორცი, თევზი, კვერცხი, ყველი;
• კარაქი, ზეითუნის ზეთი, ავოკადო;
• თხილი და კაკალი;
• მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული, ბროკოლი, ყვავილოვანი კომბოსტო, კიტრი, ყაბაყი.

კეტო დიეტის დროს მნიშვნელოვნად იზღუდება:

• შაქარი, ტკბილეული, პური, მაკარონი, ბრინჯი, კარტოფილი;
• ფქვილის ნაწარმი, ტკბილი სასმელები;
• ხილის დიდი ნაწილი;
• ლობიო და სხვა პარკოსნები (ხშირ შემთხვევაში).

ნახშირწყლების დღიური რაოდენობა ხშირად 20-50 გრამის ფარგლებში რჩება.

ეხმარება თუ არა წონის კლებაში?

ბევრი კვლევა აჩვენებს, რომ კეტო დიეტა მართლაც შეიძლება ეფექტური იყოს წონის დასაკლებად, განსაკუთრებით პირველ თვეებში. ამის მიზეზებია:

• მადის შემცირება;
• ნაკლები კალორიის მიღება;
• გლიკოგენის მარაგის შემცირება და მასთან ერთად წყლის დაკარგვა;
• ცხიმების უფრო აქტიური გამოყენება ენერგიისთვის.

თუმცა გრძელვადიან პერიოდში კეტო დიეტის უპირატესობა სხვა კარგად დაგეგმილ დაბალკალორიულ კვებასთან შედარებით ყოველთვის არ დასტურდება.

აქვს თუ არა ჯანმრთელობისთვის სარგებელი?

ზოგიერთ შემთხვევაში - დიახ. კეტო დიეტა თავდაპირველად ეპილეფსიის გარკვეული ფორმების სამკურნალოდ შემუშავდა, განსაკუთრებით ბავშვებში. ასევე არსებობს კვლევები, რომლებიც მიუთითებენ, რომ ზოგიერთ ადამიანს შესაძლოა დაეხმაროს მეორე ტიპის დიაბეტის კონტროლში, ინსულინრეზისტენტობის შემცირებასა და ტრიგლიცერიდების დონის გაუმჯობესებაში. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ კეტო დიეტა ყველასთვის საუკეთესო არჩევანია.

რა რისკები აქვს?

კეტო დიეტის დაწყებისას ზოგ ადამიანს ეწყება ე.წ. „კეტო გრიპი“, რომლის სიმპტომებია თავის ტკივილი, დაღლილობა, სისუსტე, გაღიზიანება, თავბრუსხვევა და კუნთების კრუნჩხვები. ეს სიმპტომები ჩვეულებრივ რამდენიმე დღიდან ერთ კვირამდე გრძელდება. თუ რაციონი სწორად არ არის დაგეგმილი, ასევე შესაძლოა განვითარდეს ბოჭკოს დეფიციტი, ყაბზობა, ზოგიერთი ვიტამინისა და მინერალის ნაკლებობა, ან LDL („ცუდი“) ქოლესტერინის მატება ზოგიერთ ადამიანში.

ყველასთვის შესაფერისია?

არა. კეტო დიეტა ექიმის ან დიეტოლოგის მეთვალყურეობის გარეშე არ არის რეკომენდებული ზოგიერთი დაავადების დროს, მათ შორის ღვიძლის მძიმე დაავადებების, პანკრეასის ზოგიერთი დაავადების, ორსულობისა და ძუძუთი კვების, ასევე იშვიათი მეტაბოლური დაავადებების დროს. ასევე, თუ რამე ქრონიკული დაავადება გაქვთ ან მედიკამენტებს იღებთ, კვების ასეთი მკვეთრი ცვლილების დაწყებამდე ექიმთან კონსულტაცია მნიშვნელოვანია.

დასკვნა

კეტო დიეტა ნამდვილად მუშაობს, მაგრამ ის არ არის „ჯადოსნური მეთოდი“. მისი ეფექტი დამოკიდებულია იმაზე, რამდენად სწორად არის დაგეგმილი მთელი კვების რეჟიმი და შეესაბამება თუ არა ის კონკრეტული ადამიანის ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და ცხოვრების წესს. ზოგისთვის კეტო ეფექტური არჩევანია, ზოგისთვის კი უფრო დაბალანსებული კვების მოდელი უკეთესი და უფრო მარტივად შესანარჩუნებელია.